przez Redaktor | wrz 1, 2025 | news-pl
Ustawa z dnia 4 czerwca 2025 roku, podpisana przez Prezydenta 3 lipca 2025 roku (wejście w życie: 8.10.2025), wprowadza korzystną dla osób rozwiedzionych zmianę w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, dalej: KRiO). Nowelizacja dotyczy art. 59 KRiO i wydłuża termin, w którym osoba rozwiedziona może powrócić do nazwiska noszonego przed ślubem.
Zgodnie z nowym brzmieniem art. 59 KRiO, w ciągu roku od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje nazwisko, może powrócić do nazwiska noszonego przed ślubem. W tym celu należy złożyć stosowne oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed konsulem.
Wcześniej osoby rozwiedzione miały jedynie trzy miesiące na złożenie takiego oświadczenia, a termin ten miał charakter zawity. Wydłużenie tego okresu do roku daje osobom rozwiedzionym więcej czasu na podjęcie przemyślanej decyzji.
Warto pamiętać, że oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa można złożyć wyłącznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed konsulem, który przekaże je do właściwego kierownika urzędu stanu cywilnego. Żaden inny organ nie jest uprawniony do przyjęcia takiego oświadczenia, a sąd nie może zamieścić stosownego orzeczenia w wyroku rozwodowym.
Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 23 września 1974 r., sygn. III CRN 188/74: „Oświadczenie w tym przedmiocie może jednak ona [rozwiedziona żona] złożyć wyłącznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego (…) Żaden inny organ nie jest uprawniony do przyjęcia oświadczenia. Sąd nie może również zamieścić takiego orzeczenia w samym wyroku rozwodowym”.
przez Redaktor | sie 13, 2025 | news-pl
Ustawa z dnia 4 czerwca 2025 roku, podpisana przez Prezydenta 3 lipca 2025 roku (wejście w życie: 8.10.2025), wprowadza korzystną dla osób rozwiedzionych zmianę w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, dalej: KRiO). Nowelizacja dotyczy art. 59 KRiO i wydłuża termin, w którym osoba rozwiedziona może powrócić do nazwiska noszonego przed ślubem.
Zgodnie z nowym brzmieniem art. 59 KRiO, w ciągu roku od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje nazwisko, może powrócić do nazwiska noszonego przed ślubem. W tym celu należy złożyć stosowne oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed konsulem.
Wcześniej osoby rozwiedzione miały jedynie trzy miesiące na złożenie takiego oświadczenia, a termin ten miał charakter zawity. Wydłużenie tego okresu do roku daje osobom rozwiedzionym więcej czasu na podjęcie przemyślanej decyzji.
Warto pamiętać, że oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa można złożyć wyłącznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed konsulem, który przekaże je do właściwego kierownika urzędu stanu cywilnego. Żaden inny organ nie jest uprawniony do przyjęcia takiego oświadczenia, a sąd nie może zamieścić stosownego orzeczenia w wyroku rozwodowym.
Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 23 września 1974 r., sygn. III CRN 188/74: „Oświadczenie w tym przedmiocie może jednak ona [rozwiedziona żona] złożyć wyłącznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego (…) Żaden inny organ nie jest uprawniony do przyjęcia oświadczenia. Sąd nie może również zamieścić takiego orzeczenia w samym wyroku rozwodowym”.
przez Redaktor | lip 22, 2025 | news-pl
Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2025 r. (III USK 326/23) obowiązek alimentacyjny z art. 60 k.r.o. jest ograniczony czasowo i ten aspekt ma przede wszystkim istotne znaczenie. Tym samym, gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa oraz z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni (art. 60 § 3 k.r.o.).
Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu (k.r.o.) wyłącza prawo do renty rodzinnej małżonki rozwiedzionej (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 29 lipca 2020 r., I UK 10/19, OSNP 2021 Nr 4, poz. 45). Nieuzyskanie z mocy wyroku sądowego przedłużenia terminu pięcioletniego, o którym mowa w art. 60 § 3 zdanie drugie k.r.o., powoduje wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego rozwiedzionego małżonka, co oznacza niespełnienie jednego z warunków niezbędnych do przyznania renty rodzinnej, polegającego na posiadaniu prawa do alimentów ustalonego wyrokiem sądowym lub ugodą sądową w dniu śmierci byłego męża (art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej).
W konsekwencji wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego (k.r.o.) pociąga za sobą wszelkie skutki, jakie prawo wiąże z dobrodziejstwem alimentacji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lutego 2022 r., I USK 403/21, LEX nr 3402684).
przez Redaktor | cze 3, 2025 | news-pl
Zgodnie z projektem Ministerstwa Sprawiedliwości z 12 maja 2025 r. (Nr wykazu Rządowego Centrum Legislacji: UDER24) postępowania o rozwiązanie małżeństwa w Polsce czeka rewolucyjna zmiana.
Projektodawca proponuje bowiem wprowadzenie rozwiązania pozwalającego na uzyskanie przez małżonków rozwiązania w drodze złożenia zgodnych oświadczeń przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego lub przed konsulem RP (w przypadku obywateli polskich przebywających za granicą).
Przesłanki do rozwiązania małżeństwa w tym trybie projektodawca określił następująco: zupełny i trwały rozkład pożycia, czas trwania związku małżeńskiego dłużej niż rok i brak wspólnych małoletnich dzieci.
Skutki rozwodu pozasądowego będą takie same jak rozwód uzyskany na zasadach dotychczasowych.
Co istotne, rozwód pozasądowy wywołuje skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy rozkładu pożycia.
Jednocześnie, przewidziano postępowanie umożliwiające rozwód pozasądowy, bowiem każdy z małżonków oraz kierownik urzędu stanu cywilnego może wystąpić z żądaniem unieważnienia rozwodu pozasądowego, jeżeli w chwili składania oświadczeń o rozwiązaniu małżeństwa małżonkowie mieli wspólne małoletnie dzieci.
Zgodnie z projektem, powództwo o unieważnienie rozwodu pozasądowego może także wnieść małżonek, który w chwili składania oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa działał:
a) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
b) pod wpływem bezprawnej groźby drugiego małżonka lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności wynika, że składający oświadczenie mógł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe;
c) pod wpływem błędu, wywołanego podstępnie przez drugiego małżonka, uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby małżonek nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa; podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem drugiego małżonka, jeżeli ten o podstępie wiedział.
Ograniczenie czasowe wytoczenia tego powództwa o unieważnienie rozwodu pozasądowego to 6 miesięcy od ustania powyższych przeszkód, nie później jednak niż 3 lata od złożenia przed kierownikiem USC lub konsulem zgodnych oświadczeń o rozwiązaniu małżeństwa.
Szczegółowa procedura prowadząca do rozwiązania małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego została natomiast przewidziana w ramach zmian ustawy z 28 listopada 2024 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. W szczególności należy zwrócić uwagę na 2 zmiany tej ustawy
Kierownik urzędu stanu cywilnego nie może odebrać od małżonków zapewnień, jeżeli między małżonkami toczy się sprawa o rozwód.
Małżonkowie zamierzający rozwiązać małżeństwo w drodze rozwodu pozasądowego, jednocześnie obecni, przedstawiają dokumenty tożsamości kierownikowi urzędu stanu cywilnego albo konsulowi oraz składają na piśmie utrwalonym w postaci papierowej zapewnienia potwierdzające występowanie przesłanek rozwodu pozasądowego.
Projektowana zmiana zapewnia przyspieszenie możliwości uzyskania rozwodu i odciążenie sądów, przy spełnianiu warunków uzyskania rozwodu w tym trybie.
Czas zakończenia prac legislacyjnych określono na II kw. 2025 r.
MM
przez Redaktor | maj 30, 2025 | news-pl
Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2023 r. (I USK 316/22) orzeczenie sądowe o separacji wyklucza prawo wdowy do renty rodzinnej na podstawie art. 70 ust. 3 u.e.r.f.u.s., chyba że miała ona w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. Po orzeczeniu separacji warunkiem prawa do renty rodzinnej jest ustalenie, że zmarły rzeczywiście dobrowolnie alimentował współmałżonka, a nie tylko świadczył mu wzajemną pomoc (art. 60 § 1 lub 2 w związku z art. 614 § 3 k.r.o. oraz art. 70 ust. 3 u.e.r.f.u.s.).
przez Redaktor | kwi 28, 2025 | news-pl
Zgodnie z artykuł 94 rozporządzenia rady (UE) 2019/1111 z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej oraz w sprawie uprowadzenia dziecka za granicę rozporządzenie to zastępiło dla państw członkowskich konwencje istniejące w chwili wejścia w życie rozporządzenia (we) nr 2201/2003, zawarte między dwoma lub większą liczbą państw członkowskich i dotyczące spraw uregulowanych w niniejszym rozporządzeniu. Dotyczy to również umowy z Francją z 5 kwietnia 1967 r.
Znajduje to pośrednio potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2014 r. (I CSK 330/13), który odnosił się do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej.
Sąd Najwyższe zwrócił jednak uwagę, że sprawy dotyczące stosunków majątkowych małżeńskich nie są objęte zakresem zastosowania któregokolwiek z aktów prawnych składających się na regulacje Unii Europejskiej w dziedzinie jurysdykcji krajowej oraz uznawania i wykonywania zagranicznych orzeczeń i w tym zakresie umowa z 1967 roku znajduje zastosowanie
