przez Redaktor | lis 5, 2026 | news-pl
Zgodnie z art. 52 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) każdy z małżonków może żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej z „ważnych powodów”. Oznaczają one sytuację, w której trwanie wspólności narusza interes majątkowy małżonka lub rodziny bądź gdy z powodu konfliktu wykonywanie wspólnego zarządu majątkiem staje się niemożliwe.
W sprawie o sygn. VI Ca 292/25 Sąd Okręgowy w Olsztynie (rozpoznający apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Piszu, sygn. III RC 71/25) przeanalizował wpływ separacji faktycznej na ustrój majątkowy. Celem wspólności jest sprawne i zgodne zarządzanie finansami. Pojęcie „życia w rozłączeniu” obejmuje brak współpracy, wspólnych planów i chęci dzielenia się majątkiem. Gdy małżonkowie mają osobne konta, oddzielnie gospodarują dochodami i dzielą koszty utrzymania domu po połowie – funkcjonując jak współlokatorzy – dalsze trwanie wspólności majątkowej staje się fikcją. Stanowi to pełną przesłankę do jej sądowego zniesienia.
Sąd przeanalizował również art. 52 § 2 zd. 2 k.r.o., ustalający zasady orzekania rozdzielności z datą wsteczną. Przepis ten stanowi wyjątek dopuszczalny wyłącznie w „wyjątkowych wypadkach”. Sam fakt życia w rozłączeniu daje sądowi jedynie możliwość, a nie obowiązek retroaktywnego zniesienia wspólności.
Ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną wymaga wykazania nagannych zachowań jednego z małżonków, które realnie zagrażają majątkowi wspólnemu (np. trwonienie środków, zaciąganie potajemnych długów). Zdarzenia takie jak zainicjowanie procedury Niebieskiej Karty czy zarzut nielojalności osobistej, bez udowodnienia niszczenia substratu majątkowego, nie stanowią podstawy do orzeczenia rozdzielności z datą wcześniejszą.
W konsekwencji Sąd Okręgowy uwzględnił apelację powoda w części: ustanowił rozdzielność majątkową z uwagi na trwałą separację faktyczną i brak współpracy finansowej, lecz odmówił nadania jej daty wstecznej.
przez Redaktor | paź 19, 2026 | Bez kategorii
Postępowanie o separację, podobnie jak postępowanie rozwodowe, nie ogranicza się wyłącznie do rozstrzygnięcia o dalszym statusie małżonków. W określonych przypadkach sąd może również orzec o sposobie korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania, a wyjątkowo – nakazać eksmisję jednego z małżonków.
Podstawę prawną stanowi art. 613 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym do orzekania o wspólnym mieszkaniu w sprawach o separację stosuje się odpowiednio 58 § 2 k.r.o. Oznacza to, że również w wyroku orzekającym separację sąd może – na żądanie drugiego małżonka – nakazać eksmisję współmałżonka, jeżeli swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie.
Przesłanka ta podlega ścisłej wykładni. Zarówno orzecznictwo Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych wskazuje, że eksmisja w postępowaniu rodzinnym ma charakter wyjątkowy
i może zostać orzeczona jedynie w sytuacjach szczególnie drastycznych. Za takie zachowania uznaje się przede wszystkim stosowanie przemocy fizycznej lub psychicznej, uporczywe nadużywanie alkoholu połączone z agresją, groźby, znęcanie się nad członkami rodziny czy inne zachowania powodujące realne zagrożenie dla bezpieczeństwa domowników. Sam konflikt małżeński, utrata więzi emocjonalnej czy trudności we wspólnym funkcjonowaniu nie stanowią wystarczającej podstawy do orzeczenia eksmisji.
Należy podkreślić, że orzeczenie eksmisji nie następuje z urzędu. Konieczne jest zgłoszenie wyraźnego żądania przez małżonka oraz wykazanie okoliczności uzasadniających zastosowanie tego szczególnego środka. Ciężar udowodnienia rażąco nagannego postępowania drugiego małżonka spoczywa na stronie zgłaszającej taki wniosek.
Istotne znaczenie ma również charakter prawa do lokalu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że regulacja zawarta w art. 58 § 2 k.r.o., stosowana odpowiednio w sprawach o separację, dotyczy przede wszystkim wspólnie zajmowanego mieszkania i nie może prowadzić do pozbawienia małżonka prawa do lokalu stanowiącego jego wyłączną własność lub przysługującego mu z innego wyłącznego tytułu prawnego.
W praktyce oznacza to, że osoba doświadczająca przemocy lub innych szczególnie nagannych zachowań współmałżonka nie jest pozbawiona ochrony już na etapie postępowania o separację. Odpowiednio sformułowany pozew lub odpowiedź na pozew mogą obejmować żądanie eksmisji, co pozwala sądowi kompleksowo uregulować sytuację mieszkaniową stron. W przypadkach, gdy przesłanki z art. 58 § 2 k.r.o. nie zostaną spełnione lub zastosowanie tego przepisu jest wyłączone, możliwe pozostaje dochodzenie eksmisji na podstawie odrębnych przepisów prawa cywilnego lub ustawy o ochronie praw lokatorów – w zależności od charakteru tytułu prawnego do lokalu i okoliczności konkretnej sprawy.
Celem wstępnej oceny zasadności formułowania takiego żądania w toku sprawy o separację zaleca się skonsultowanie sprawy z kancelarią prowadzącą sprawy cywilne i rodzinne oraz karne, w zależności od faktycznych podstaw do orzeczenia eksmisji małżonka niezbędna może być wiedza i doświadczenie procesowe na gruncie różnych postępowań w celu sformułowania i udokumentowania wniosku mającego szanse powodzenia przed Sądem.
przez Redaktor | wrz 18, 2026 | news-pl
W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad kompleksową reformą prawa rodzinnego, której jednym z najistotniejszych założeń jest wzmocnienie udziału obojga rodziców w wychowaniu dziecka po rozstaniu. Projektowane rozwiązania mają na celu dostosowanie obowiązujących regulacji do zmieniających się realiów społecznych oraz zwiększenie ochrony prawa dziecka do utrzymywania trwałych relacji z każdym z rodziców.
Szczególne zainteresowanie budzi koncepcja tzw. pieczy współdzielonej, zakładająca bardziej równomierne zaangażowanie rodziców w sprawowanie codziennej opieki nad dzieckiem. Projektowane przepisy odchodzą od utrwalonego modelu, w którym dziecko po rozstaniu rodziców najczęściej zamieszkuje na stałe z jednym z nich, a drugi realizuje kontakty w określonych terminach. W zamian ustawodawca rozważa stworzenie rozwiązań umożliwiających szerszy udział obojga rodziców w podejmowaniu decyzji dotyczących życia dziecka oraz wykonywaniu bieżącej pieczy.
Proponowane zmiany wywołują jednak istotną debatę w środowisku prawniczym. Wskazuje się, że nowe regulacje powinny w sposób jednoznaczny określać przesłanki stosowania pieczy współdzielonej oraz uwzględniać różnorodność sytuacji rodzinnych. Podnoszone są również wątpliwości dotyczące możliwości stosowania tego modelu w przypadkach głębokiego konfliktu pomiędzy rodzicami, braku współpracy w sprawach dziecka czy znacznej odległości pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców. Zwraca się uwagę, że nadrzędnym kryterium każdorazowo powinno pozostawać dobro małoletniego, a nie formalna równość praw rodziców.
Planowana reforma wpisuje się w szerszy kierunek zmian mających usprawnić funkcjonowanie sądownictwa rodzinnego oraz zwiększyć skuteczność postępowań dotyczących dzieci. W założeniu nowe przepisy mają prowadzić do szybszego rozstrzygania sporów rodzinnych, ograniczenia eskalacji konfliktów oraz większego uwzględniania potrzeb małoletnich uczestników postępowań.
Nasz zespół prawny prowadzi z powodzeniem postępowania w sprawach rodzinnych obejmujące również kwestię pieczy nad małoletnimi dziećmi stron lub uczestników postępowań sądowych, z tego względu z zainteresowaniem śledzimy postępy procesu legislacyjnego w tej materii.
przez Redaktor | sie 17, 2026 | news-pl
Zgodnie z treścią przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz.1208) zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku oraz inne świadczenia przewidziane w tej ustawie (określane łącznie jako świadczenia rodzinne, wymienione w art. 2 tej ustawy) przysługują obywatelom polskim oraz w szczególnych przypadkach, cudzoziemcom. Aby móc ubiegać się o taki zasiłek należy spełnić dwa warunki. Po pierwsze być rodzicem, opiekunem prawnym lub faktycznym dziecka, ewentualnie osobą uczącą się. Po drugie należy wykazać odpowiedni dochód, który wylicza się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny, a następnie podzielenie tak otrzymanej kwoty przez liczbę członków rodziny. Podstawowe kryterium dochodowe wskazane w tym zakresie w ustawie to obecnie 674 zł na osobę, kwota ta ostatnio została ogłoszona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2024 r. poz.1238).
Pojawia się wątpliwość czy do tak wyliczonej kwoty należy wliczać dochód małżonka pozostającego w faktycznej separacji, w sytuacji, gdy co prawda nie został orzeczony rozwód (przykładowo proces sądowy jest w trakcie), ale strony nie zamieszkują ze sobą i nie utrzymują żadnego kontaktu. Niestety, konstrukcja art. 3 pkt 16 wspomnianej ustawy wskazuje na konkretne osoby należące do rodziny i nie pozwala na branie pod uwagę faktycznych relacji ich łączących przy ocenie przynależności do rodziny w rozumieniu tej ustawy. Takie stanowisko poparł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. I OSK 405/23. W związku z tym, bez względu na relacje faktyczne łączące małżonków oraz trwające postępowanie rozwodowe, małżonkowie są traktowani jako rodzina i dochody ich obojga będą brane pod uwagę przy obliczaniu spełnienia kryterium niezbędnego do otrzymania świadczeń rodzinnych. Należy w szczególności zwrócić uwagę na sytuację, gdy jedno z małżonków pobiera świadczenie, a drugie, pozostające w separacji faktycznej nie poinformuje pierwszego z nich, że podjęło pracę, z której dochód powoduje przekroczenie określonego do otrzymania zasiłku kryterium dochodowego, wspomnianego powyżej. W takim przypadku organ administracji może nakazać zwrot nienależnie pobranego zasiłku w odpowiedniej części, począwszy od dnia podjęcia zatrudnienia. Na koniec należy podkreślić, że inna sytuacja miałaby miejsce w przypadku separacji formalnej orzeczonej przez sąd – wtedy dochody drugiego z małżonków nie są wliczane do limitu rodziny. (por. m.in. wyrok WSA z 20 czerwca 2012 r sygn. II SA/Po 267/12). Orzeczenie formalnej separacji przez Sąd ma zatem znaczenie dla określania prawa do pobierania świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków.
przez Redaktor | lip 20, 2026 | news-pl
Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 6 listopada 2025 r. pokazuje, że orzeczona separacja nie musi automatycznie oznaczać utraty prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku.
Sąd zwrócił uwagę, że choć separacja wywołuje skutki zbliżone do rozwodu, to nie przekreśla całkowicie wzajemnych obowiązków między małżonkami. Kluczowe znaczenie może mieć faktyczne wsparcie finansowe udzielane po separacji – nawet wtedy, gdy alimenty nie zostały formalnie zasądzone przez sąd.
W praktyce coraz większe znaczenie mają rzeczywiste relacje między stronami, a nie wyłącznie formalny status małżeństwa. Regularne przelewy, ustne ustalenia dotyczące utrzymania czy wieloletnia pomoc finansowa mogą zostać uznane za wykonywanie obowiązku alimentacyjnego, co otwiera drogę do uzyskania renty rodzinnej.
Warto podkreślić, że wskazane orzeczenie ma znaczenie nie tylko dla osób ubiegających się o rentę rodzinną. Pokazuje ono szerszy problem skutków separacji w prawie rodzinnym i ubezpieczeniowym – formalne rozdzielenie małżonków nie zawsze oznacza całkowite wygaśnięcie wzajemnych obowiązków. Każda sprawa wymaga zatem indywidualnej analizy rzeczywistych relacji między stronami.
Dla osób pozostających w separacji wyrok ten stanowi również ważną wskazówkę praktyczną: nawet dobrowolne i nieformalne wsparcie finansowe może w przyszłości mieć doniosłe skutki prawne. W wielu przypadkach warto zadbać o odpowiednie dokumentowanie takich ustaleń i przepływów finansowych, ponieważ mogą one okazać się kluczowe przy dochodzeniu praw do świadczeń po śmierci współmałżonka.
