Zgodnie z art. 52 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) każdy z małżonków może żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej z „ważnych powodów”. Oznaczają one sytuację, w której trwanie wspólności narusza interes majątkowy małżonka lub rodziny bądź gdy z powodu konfliktu wykonywanie wspólnego zarządu majątkiem staje się niemożliwe.
W sprawie o sygn. VI Ca 292/25 Sąd Okręgowy w Olsztynie (rozpoznający apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Piszu, sygn. III RC 71/25) przeanalizował wpływ separacji faktycznej na ustrój majątkowy. Celem wspólności jest sprawne i zgodne zarządzanie finansami. Pojęcie „życia w rozłączeniu” obejmuje brak współpracy, wspólnych planów i chęci dzielenia się majątkiem. Gdy małżonkowie mają osobne konta, oddzielnie gospodarują dochodami i dzielą koszty utrzymania domu po połowie – funkcjonując jak współlokatorzy – dalsze trwanie wspólności majątkowej staje się fikcją. Stanowi to pełną przesłankę do jej sądowego zniesienia.
Sąd przeanalizował również art. 52 § 2 zd. 2 k.r.o., ustalający zasady orzekania rozdzielności z datą wsteczną. Przepis ten stanowi wyjątek dopuszczalny wyłącznie w „wyjątkowych wypadkach”. Sam fakt życia w rozłączeniu daje sądowi jedynie możliwość, a nie obowiązek retroaktywnego zniesienia wspólności.
Ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną wymaga wykazania nagannych zachowań jednego z małżonków, które realnie zagrażają majątkowi wspólnemu (np. trwonienie środków, zaciąganie potajemnych długów). Zdarzenia takie jak zainicjowanie procedury Niebieskiej Karty czy zarzut nielojalności osobistej, bez udowodnienia niszczenia substratu majątkowego, nie stanowią podstawy do orzeczenia rozdzielności z datą wcześniejszą.
W konsekwencji Sąd Okręgowy uwzględnił apelację powoda w części: ustanowił rozdzielność majątkową z uwagi na trwałą separację faktyczną i brak współpracy finansowej, lecz odmówił nadania jej daty wstecznej.